قانون جدید مهریه؛ بررسی نظر شورای نگهبان، شایعه ۱۴ سکه و آخرین بخشنامه‌ها

🔴 آخرین وضعیت قانون جدید مهریه

پاسخ سریع:

مهریه به ۱۴ سکه محدود نشده است.
زن و مرد همچنان می‌توانند بیشتر از ۱۴ یا ۱۱۰ سکه را به‌عنوان مهریه تعیین کنند.
عدد ۱۴ سکه‌ای که در خبرها دیده می‌شود مربوط به بحث ضمانت اجرای محکومیت مالی و حبس‌زدایی است، نه حذف اصل مهریه.
همچنین مهریه‌های قدیمی صرفاً با انتشار این خبر کاهش پیدا نکرده‌اند.

قانون جدید مهریه دقیقاً چه تغییری داده است؟

برای پاسخ دقیق باید ابتدا میان قانون فعلی مهریه و طرح یا مصوبه‌ای که هنوز تمام مراحل قانون‌گذاری را طی نکرده تفاوت بگذاریم.

در سال‌های اخیر یکی از محورهای اصلی اصلاح مقررات مهریه، کاهش استفاده از حبس برای بدهکارانی بوده است که واقعاً توان مالی پرداخت ندارند. در همین مسیر، مجلس در آذر ۱۴۰۴ هنگام بررسی طرح اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی درباره محدودکردن سقف اعمال برخی ضمانت اجراها به ۱۴ سکه تصمیم‌گیری کرد.

اما این تصمیم به این معنا نیست که:

• مهریه بیشتر از ۱۴ سکه ممنوع شده است؛
• مهریه ۱۰۰، ۳۰۰ یا ۵۰۰ سکه‌ای باطل شده است؛
• تمام مهریه‌های قبلی به ۱۴ سکه تبدیل شده‌اند؛
• یا هم‌اکنون دادگاه‌ها موظف‌اند قانون ۱۴ سکه را اجرا کنند.

اصل مهریه همچنان یک دین و تعهد مالی است و اصلاحات مطرح‌شده بیشتر بر شیوه وصول، اعسار، شناسایی اموال و ضمانت اجرای عدم پرداخت تمرکز دارند.

ماجرای شایعه ۱۴ سکه چیست؟

عبارت «مهریه ۱۴ سکه شد» که در شبکه‌های اجتماعی و بعضی تیترهای خبری منتشر شده، توضیح دقیقی از مصوبه مجلس نیست.

خود مسئولان مجلس نیز هنگام تصویب این بخش تأکید کردند که سقف اصل مهریه در اختیار زوجین است و موضوع ۱۴ سکه به نحوه برخورد با بدهکار مهریه و ضمانت اجرا مربوط می‌شود.

نظر شورای نگهبان درباره قانون جدید مهریه چیست؟

یکی از جستجوهای پرتکرار کاربران این است که آیا قانون جدید مهریه در شورای نگهبان تأیید شده است؟

براساس آخرین موضع رسمی منتشرشده از سخنگوی شورای نگهبان درباره این طرح در ۲۰ دی ۱۴۰۴، مصوبه مربوط هنوز به شورای نگهبان نرسیده بود و بررسی طرح در مجلس نیز پایان نیافته بود.

بنابراین انتشار جملاتی مانند «شورای نگهبان قانون ۱۴ سکه را تصویب کرده است» یا «قانون ۱۴ سکه از فلان تاریخ قطعاً اجرا می‌شود» بدون وجود متن ابلاغ‌شده قانون، قابل اتکا نیست.

برای لازم‌الاجرا شدن یک مصوبه، مراحل قانونی مربوط به بررسی مجلس، شورای نگهبان، ابلاغ و انتشار باید تکمیل شود.

جدول تغییرات قانون فعلی و طرح جدید مهریه

قانون فعلی مهریه و سقف ۱۱۰ سکه چگونه است؟

تا زمان ابلاغ قانون جدید، ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده همچنان از مهم‌ترین مقررات در این حوزه است.

براساس این ماده، اگر مهریه تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن در محدوده مقرر مشمول مقررات اجرای محکومیت‌های مالی است.

اگر مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه باشد، اصل بدهی از بین نمی‌رود؛ اما درباره بخش مازاد، ملائت و توانایی مالی زوج ملاک پرداخت خواهد بود.

بنابراین اگر مهریه یک زن ۵۰۰ سکه باشد، قانون نمی‌گوید فقط ۱۱۰ سکه «مهریه» دارد. کل ۵۰۰ سکه موضوع تعهد باقی می‌ماند، ولی نحوه وصول و ضمانت اجرای آن برای بخش‌های مختلف یکسان نیست.

آیا مرد برای مهریه زندان می‌رود؟

یکی از بخش‌های مهمی که درباره قانون جدید مهریه اشتباه تفسیر می‌شود این است که برخی تصور می‌کنند بدهکار مهریه همیشه زندانی می‌شود و گروهی دیگر تصور می‌کنند بازداشت مهریه کاملاً حذف شده است.

هیچ‌کدام از این دو برداشت به‌صورت مطلق درست نیست.

مهریه یک دین مالی است. اصل بر این است که طلب از دارایی و توان مالی بدهکار وصول شود. در صورت فراهم بودن شرایط مقرر در قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، ضمانت اجرای حبس نیز ممکن است مطرح شود.

حالت اول: زوج مال یا توان پرداخت دارد

اگر زوج دارای مال قابل توقیف باشد، مسیر اصلی وصول مهریه می‌تواند شناسایی و توقیف همان اموال باشد.

برای مثال:

• ملک به نام زوج؛
• خودرو؛
• حساب بانکی؛
• سهام؛
• مطالبات مالی؛
• حقوق و مزایای قابل توقیف در حدود قانون.

حالت دوم: زوج واقعاً توان پرداخت یکجای مهریه را ندارد

اگر مرد واقعاً قادر به پرداخت یکجای محکوم‌به نباشد، می‌تواند دادخواست اعسار مطرح کند.

در صورت پذیرش اعسار، اصل مهریه حذف نمی‌شود؛ بلکه دادگاه می‌تواند نحوه پرداخت آن را متناسب با وضعیت مالی فرد به‌صورت پیش‌قسط و اقساط تعیین کند.

مهلت ۳۰ روزه اعسار چه اهمیتی دارد؟

ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مقرر کرده است اگر محکوم‌علیه ظرف ۳۰ روز پس از ابلاغ اجرائیه، ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود دعوای اعسار مطرح کند، تا تعیین تکلیف اعسار مشمول حبس موضوع همان ماده نمی‌شود؛ مگر اینکه دعوای اعسار مسترد یا به موجب حکم قطعی رد شود.

بنابراین بی‌توجهی به ابلاغیه و مهلت‌های قانونی می‌تواند برای زوج آثار اجرایی مهمی داشته باشد.

اعسار واقعی با فرار از پرداخت مهریه چه تفاوتی دارد؟

یکی از بخش‌های مهم رسیدگی به مهریه، تشخیص تفاوت میان فردی است که واقعاً توان پرداخت ندارد و فردی که برای جلوگیری از پرداخت، دارایی‌های خود را پنهان یا منتقل می‌کند.

اعسار واقعی

در این وضعیت ممکن است فرد:

• دارایی کافی نداشته باشد؛
• درآمد او محدود باشد؛
• توان پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد؛
• و وضعیت مالی اعلام‌شده با واقعیت زندگی او مطابقت داشته باشد.

دادگاه برای تشخیص این موضوع فقط به جمله «پول ندارم» اکتفا نمی‌کند و وضعیت واقعی مالی را بررسی می‌کند.

فرار از پرداخت دین

اگر شخصی برای فرار از پرداخت بدهی اقداماتی مانند انتقال واقعی مال به دیگری انجام دهد و شرایط مقرر در قانون برای «انتقال مال به قصد فرار از ادای دین» محقق باشد، موضوع می‌تواند آثار حقوقی و کیفری جداگانه‌ای داشته باشد.

بنابراین هر انتقال مال به نام بستگان خودبه‌خود جرم نیست؛ قصد فرار از دین و سایر شرایط قانونی باید بررسی شود.

دادگاه برای بررسی اعسار مهریه چه چیزهایی را بررسی می‌کند؟

مدارک مهم برای دادخواست اعسار

حسب شرایط پرونده، مدارکی مانند موارد زیر اهمیت دارند:

• دادنامه یا اجرائیه مربوط به مهریه؛
• صورت کامل اموال؛
• مدارک درآمدی و شغلی؛
• اطلاعات حساب‌ها و دارایی‌ها حسب مقررات؛
• استشهادیه و شهادت شهود واجد شرایط؛
• مدارک مربوط به هزینه‌ها و تعهدات مالی مؤثر.

اگر اقساط مهریه پرداخت نشود، امکان جلب وجود دارد؟

پذیرش اعسار و صدور حکم تقسیط به این معنی نیست که زوج می‌تواند اقساط تعیین‌شده را بدون دلیل پرداخت نکند.

اگر حکم تقسیط وجود داشته باشد و اقساط پرداخت نشوند، زوجه می‌تواند اجرای رأی را پیگیری کند و آثار عدم پرداخت با توجه به رأی، وضعیت اعسار، توان مالی و مقررات اجرای محکومیت‌های مالی بررسی خواهد شد.

از طرف دیگر، اگر وضعیت اقتصادی زوج بعد از صدور حکم به شکل جدی تغییر کرده باشد، امکان طرح درخواست تعدیل اقساط نیز حسب شرایط وجود دارد.

آخرین بخشنامه‌ها و رویه‌های مهریه چه می‌گویند؟

در سال‌های اخیر رویکرد دستگاه قضایی در محکومیت‌های مالی بیشتر بر شناسایی اموال، بررسی واقعی اعسار و جلوگیری از حبس اشخاصی که واقعاً معسر هستند متمرکز بوده است.

آیین‌نامه اجرایی قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی نیز اعمال ماده ۳ و حبس محکوم‌علیه را به وجود شرایط مشخصی از جمله درخواست محکوم‌له، استنکاف بدون عذر موجه و وضعیت دعوای اعسار مرتبط کرده است.

همچنین در نظریات مشورتی جدید اداره کل حقوقی قوه قضاییه در سال ۱۴۰۵ همچنان موضوعاتی مانند نحوه تقسیط مهریه سکه‌ای، توقیف بخشی از حقوق و وضعیت مالی محکوم‌علیه بر مبنای چارچوب فعلی بررسی می‌شوند.

نکته:
بخشنامه یا نظریه مشورتی را نباید با «قانون جدید ۱۴ سکه» یکی دانست. نظریه مشورتی برای تبیین مقررات موجود است و به‌تنهایی قانون جدید ایجاد نمی‌کند.

آیا قانون جدید مهریه شامل مهریه‌های قبلی می‌شود؟

در حال حاضر پاسخ روشن است: مهریه‌های ثبت‌شده قبلی صرفاً به دلیل مطرح‌شدن مصوبه ۱۴ سکه تغییر نکرده‌اند.

اگر زن و مرد در سال‌های قبل مهریه ۲۰۰، ۳۰۰ یا ۵۰۰ سکه تعیین کرده باشند، انتشار خبرهای مربوط به ۱۴ سکه باعث نمی‌شود میزان درج‌شده در سند ازدواج خودبه‌خود کاهش پیدا کند.

اگر در آینده قانون جدیدی تصویب و ابلاغ شود، برای تعیین اثر آن بر عقدهای قدیمی و پرونده‌های در حال اجرا باید موارد زیر بررسی شوند:

• متن نهایی قانون؛
• تاریخ لازم‌الاجرا شدن؛
• وجود یا نبود مقررات انتقالی؛
• ماهوی یا اجرایی بودن هر یک از مقررات؛
• مرحله‌ای که پرونده در آن قرار دارد.

بنابراین نمی‌توان از الان به‌صورت کلی گفت هر قانون جدیدی «حتماً شامل تمام مهریه‌های قبلی می‌شود» یا برعکس «هیچ اثری بر پرونده‌های قدیمی ندارد».

تأثیر قانون جدید مهریه بر پرونده‌های در حال اجرا چیست؟

تا زمانی که قانون جدید لازم‌الاجرایی ابلاغ نشده است، پرونده‌هایی که اکنون در اجرای ثبت، دادگاه خانواده یا اجرای احکام جریان دارند براساس مقررات جاری رسیدگی می‌شوند.

بنابراین تصویب یک ماده در مجلس به‌تنهایی:

• پرونده مهریه را متوقف نمی‌کند؛
• تعداد سکه محکوم‌به را کاهش نمی‌دهد؛
• حکم اعسار قبلی را خودبه‌خود از بین نمی‌برد؛
• و دستورهای اجرایی موجود را بدون نص قانونی جدید لغو نمی‌کند.

قانون جدید مهریه از چه تاریخی اجرا می‌شود؟

تا تاریخ آخرین به‌روزرسانی این مقاله، تاریخ لازم‌الاجرایی برای «قانون ۱۴ سکه» نمی‌توان اعلام کرد؛ زیرا قانون نهایی جایگزین مقررات فعلی ابلاغ نشده است.

بنابراین اگر در شبکه‌های اجتماعی تاریخی مانند «اول سال ۱۴۰۵» یا «از ماه آینده» برای اجرای قانون ۱۴ سکه مشاهده کردید، قبل از استناد به آن باید شماره قانون، تاریخ تأیید، ابلاغ و انتشار رسمی آن بررسی شود.

چه اموالی را می‌توان بابت مهریه توقیف کرد؟

تمرکز مهم پرونده‌های مهریه بر شناسایی دارایی‌های زوج است. اگر مال متعلق به زوج باشد و جزء مستثنیات دین یا اموال غیرقابل توقیف قانونی نباشد، حسب شرایط امکان توقیف آن وجود دارد.

بعضی اموال ممکن است مشمول مستثنیات دین باشند و صرف اینکه مالی به نام زوج است، همیشه به معنی امکان فروش آن بابت مهریه نیست.

مطالبه مهریه از اجرای ثبت بهتر است یا دادگاه؟

این بخش از مقاله دوم با مقاله اصلی ادغام شده، اما پاسخ آن نباید بیش از حد ساده شود. انتخاب مسیر مناسب به نوع سند، وضعیت اموال زوج و موضوع دعوا بستگی دارد.

برای مراحل عملی، مدارک لازم و شیوه توقیف اموال، راهنمای کامل مراحل مطالبه مهریه را مطالعه کنید.

مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چه تفاوتی دارند؟

اخبار قانون جدید باعث شده بعضی افراد تصور کنند تمام مهریه‌ها در سال ۱۴۰۵ به «عندالاستطاعه» تبدیل شده‌اند. چنین نتیجه‌ای درست نیست.

برای جزئیات بیشتر، مقاله تخصصی مهریه عندالمطالبه را بخوانید.

مالیات یا حق ثبت مهریه‌های سنگین تصویب شده است؟

در نسخه‌ها و پیشنهادهای مختلف مربوط به اصلاح مقررات مهریه، موضوع دریافت حق ثبت پلکانی برای مهریه‌های سنگین نیز مطرح شده است.

اما اعدادی که در شبکه‌های اجتماعی تحت عنوان «مالیات قطعی مهریه ۱۴۰۵» منتشر می‌شوند نباید بدون وجود مصوبه نهایی و لازم‌الاجرا به‌عنوان قانون جاری معرفی شوند.

مهریه نقدی چگونه به نرخ روز محاسبه می‌شود؟

اگر مهریه به صورت وجه رایج تعیین شده باشد، تبصره ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی برای جبران تغییر ارزش پول، محاسبه آن براساس شاخص سالانه را پیش‌بینی کرده است.

مبلغ مهریه به نرخ روز =

(شاخص سال قبل از تأدیه ÷ شاخص سال وقوع عقد)
× مبلغ مهریه مندرج در عقدنامه

شاخص مورد استفاده برای محاسبه مهریه به وجه رایج طبق مقررات مربوط از سوی بانک مرکزی در اختیار قوه قضاییه قرار می‌گیرد.

این فرمول مخصوص مهریه‌ای است که به شکل وجه رایج تعیین شده است و نباید آن را با مهریه‌ای که تعداد مشخص سکه است یکسان دانست.

📄 مطالعه مواد قانونی مرتبط با مهریه

اشتباهات رایج در پرونده‌های مهریه

1. تصور اینکه مهریه به ۱۴ سکه کاهش پیدا کرده:
   این برداشت می‌تواند باعث شود زن از پیگیری طلب خود یا مرد از انجام اقدامات قانونی ضروری غافل شود.
2. انتقال عجولانه اموال:
   انتقال مال با قصد فرار از ادای دین در صورت وجود شرایط قانونی می‌تواند آثار حقوقی و کیفری داشته باشد.
3. نادیده گرفتن مهلت اعسار:
   مهلت ۳۰ روزه موضوع ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی اهمیت زیادی دارد.
4. اقدام بدون شناسایی دارایی:
   قبل از انتخاب مسیر، وضعیت ملک، خودرو، حساب، سهام و سایر دارایی‌های زوج باید بررسی شود.
5. تصور اینکه ۱۱۰ سکه سقف اصل مهریه است:
   عدد ۱۱۰ مربوط به نحوه اجرای قانونی است و اصل مهریه مازاد خودبه‌خود از بین نمی‌رود.
6. اتکا به اخبار بدون تاریخ:
   این مقاله یک کوئری خبری است؛ همیشه تاریخ خبر و وضعیت نهایی قانون را بررسی کنید.

سوالات متداول 

قانون جدید مهریه از چه تاریخی اجرا می‌شود؟

تا ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، قانون نهایی و لازم‌الاجرایی که مقررات فعلی ۱۱۰ سکه را با سقف قطعی ۱۴ سکه جایگزین کرده باشد ابلاغ نشده است؛ بنابراین نمی‌توان تاریخ اجرایی قطعی برای «قانون ۱۴ سکه» اعلام کرد.

آیا قانون ۱۴ سکه در شورای نگهبان تصویب شده است؟

آخرین موضع رسمی منتشرشده از سخنگوی شورای نگهبان درباره این موضوع این بود که طرح هنوز به شورا نرسیده و بررسی آن در مجلس پایان نیافته است. بنابراین تا زمانی که نظر نهایی و قانون ابلاغ‌شده منتشر نشود، نمی‌توان آن را قانون لازم‌الاجرا دانست.

آیا مهریه‌های ثبت‌شده قبلی مشمول قانون جدید می‌شوند؟

در وضعیت فعلی، مهریه‌های قبلی صرف انتشار خبر ۱۴ سکه کاهش پیدا نکرده‌اند. اگر در آینده قانون جدیدی ابلاغ شود، اثر آن بر پرونده‌های قدیمی باید براساس متن نهایی، تاریخ اجرا و مقررات انتقالی آن بررسی شود.

آیا بازداشت برای مهریه حذف شده است؟

خیر. در مقررات لازم‌الاجرای فعلی حذف مطلق ضمانت اجرای حبس اتفاق نیفتاده است. اعمال ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی به شرایط پرونده، امکان وصول از اموال، دعوای اعسار و سایر شرایط قانونی بستگی دارد.

آیا مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه باطل می‌شود؟

خیر. اصل مهریه مازاد بر ۱۱۰ سکه باقی است. طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، درباره بخش مازاد بر ۱۱۰ سکه ملائت زوج ملاک پرداخت است.

اگر مهریه ۵۰۰ سکه باشد فقط ۱۱۰ سکه به زن تعلق می‌گیرد؟

خیر. اصل تعهد همان ۵۰۰ سکه است. عدد ۱۱۰ سکه سقف اصل مهریه نیست و بیشتر به نحوه اعمال مقررات وصول و ضمانت اجرای قانونی مربوط می‌شود.

آیا مرد بابت مهریه حتماً زندانی می‌شود؟

خیر. بدهکار بودن مهریه به‌صورت خودکار به معنی زندانی شدن نیست. وجود اموال، وضعیت اعسار، رعایت مهلت قانونی و تصمیم مرجع اجرای حکم همگی اهمیت دارند.

اعسار مهریه یعنی چه؟

اعسار به این معنی است که محکوم‌علیه توان پرداخت یکجای بدهی را ندارد. پذیرش اعسار مهریه را حذف نمی‌کند و معمولاً نحوه پرداخت آن را متناسب با وضعیت مالی فرد تغییر می‌دهد.

آیا اموال مرد را می‌توان بابت مهریه توقیف کرد؟

بله. اموالی مانند ملک، خودرو، حساب بانکی، سهام و بعضی مطالبات مالی در صورت تعلق به زوج و وجود شرایط قانونی قابل توقیف هستند؛ البته مستثنیات دین باید رعایت شوند.

آیا مهریه‌های عندالمطالبه در سال ۱۴۰۵ عندالاستطاعه شده‌اند؟

خیر. طرح‌های جدید به‌صورت خودکار نوع مهریه ثبت‌شده در تمام عقدنامه‌ها را تغییر نداده‌اند. برای شناخت دقیق آثار این نوع مهریه، راهنمای مهریه عندالمطالبه را مطالعه کنید.

برای مطالبه مهریه از کجا شروع کنیم؟

مسیر مناسب به سند ازدواج، دارایی‌های زوج و وضعیت پرونده بستگی دارد. برای بررسی کامل مراحل اجرا، توقیف اموال و مراجعه به مراجع مربوط، مقاله مراحل مطالبه مهریه را ببینید.

جمع‌بندی؛ آخرین وضعیت قانون جدید مهریه در سال ۱۴۰۵

خبر «مهریه ۱۴ سکه شد» را نباید به معنی کاهش یا حذف اصل مهریه دانست. مجلس در ۱۲ آذر ۱۴۰۴ در جریان بررسی طرح اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی درباره عدد ۱۴ سکه در بخش ضمانت اجرا تصمیم‌گیری کرد، اما این موضوع تا تاریخ به‌روزرسانی مقاله به قانون لازم‌الاجرایی که جایگزین مقررات فعلی شود تبدیل نشده است.

در نتیجه، در شرایط فعلی:

• مهریه به ۱۴ سکه محدود نشده است.
• مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه باطل نمی‌شود.
• مهریه‌های قدیمی خودبه‌خود کاهش پیدا نکرده‌اند.
• حذف مطلق بازداشت مهریه هنوز قانون جاری نیست.
• اعسار می‌تواند نحوه پرداخت را تغییر دهد، نه اصل بدهی را.
• شناسایی و توقیف اموال همچنان یکی از مهم‌ترین ابزارهای وصول مهریه است.
• پرونده‌های در حال اجرا فعلاً براساس مقررات لازم‌الاجرای موجود پیگیری می‌شوند.

اگر قصد اقدام عملی دارید، ابتدا راهنمای مطالبه مهریه را بررسی کنید و اگر مهریه عقدنامه شما عندالمطالبه است، مقاله مهریه عندالمطالبه را نیز مطالعه کنید.