فوت همسر یکی از تلخترین و سهمگینترین بحرانهای زندگی هر زنی است. در این شرایط پرالتهاب، در کنار تألمات روحی و سوگواری، تعیین تکلیف مسائل مالی و حقوقی نیز اهمیتی حیاتی پیدا میکند. یکی از بزرگترین دغدغهها و سوالات پرکاربرد زنان و حتی خانواده متوفی، وضعیت مهریه زن بعد از فوت شوهر است.
بسیاری از افراد به اشتباه تصور میکنند که با پایان یافتن زندگی مشترک بر اثر مرگ، پرونده مهریه نیز برای همیشه بسته میشود یا وراث مسئولیتی در قبال آن ندارند. اما فوت شوهر باعث از بین رفتن مهریه نمیشود. مهریه حقی مالی است که زن از زمان وقوع عقد مالک آن میشود و پس از فوت شوهر، در صورت وجود دین و ترکه، میتواند از ماترک متوفی مطالبه شود.
در این مقاله جامع، به زبان ساده بررسی میکنیم که مهریه زن بعد از فوت شوهر چگونه مطالبه میشود، سقف وصول آن چقدر است، محاسبه مهریه وجه نقد به چه صورت انجام میشود، آیا مهریه قبل از تقسیم ارث پرداخت میشود، تکلیف وراث چیست و اگر متوفی مالی نداشته باشد چه اتفاقی میافتد. همچنین مراحل و مدارک لازم برای مطالبه مهریه از ترکه را بررسی خواهیم کرد.
آیا مهریه زن بعد از فوت شوهر پابرجاست؟
پاسخ کوتاه و صریح بله است. فوت شوهر باعث سقوط مهریه نمیشود. بر اساس ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، زن به محض وقوع عقد مالک مهر میشود و میتواند نسبت به آن حق مالی خود را مطالبه کند.
بنابراین اگر شوهر پس از ازدواج فوت کند و مهریه زن تا زمان فوت پرداخت نشده باشد، این دین از بین نمیرود؛ بلکه باید در فرآیند رسیدگی به ترکه متوفی مورد توجه قرار گیرد.
به زبان ساده، وراث بدهکار شخصیِ مهریه نیستند؛ بلکه اگر متوفی مالی از خود به جا گذاشته باشد، دین او از محل همان ترکه قابل پرداخت است. بنابراین نباید این دو موضوع را با یکدیگر اشتباه گرفت:
- مطالبه مهریه از ترکه: امکانپذیر است.
- مطالبه مهریه از اموال شخصی وراث: اصولاً امکانپذیر نیست؛ مگر اینکه وارث شخصاً تعهد یا ضمانت مستقلی داده باشد.
آیا مهریه قبل از تقسیم ارث پرداخت میشود؟
یکی از مهمترین نکات در پروندههای مهریه پس از فوت شوهر، تقدم پرداخت دیون متوفی بر تقسیم ترکه است. به طور کلی، وراث نمیتوانند صرفاً با دریافت گواهی انحصار وراثت، اموال متوفی را میان خود تقسیم کنند و سپس حقوق طلبکاران را نادیده بگیرند.
مطابق مقررات مربوط به ترکه، ابتدا باید وضعیت دیون و تعهدات متوفی مشخص شود و سپس آنچه باقی میماند میان وراث تقسیم شود. در نتیجه، مهریه زن یک طلب مستقل از سهمالارث اوست.
مثلاً اگر ارزش ترکه متوفی یک میلیارد تومان باشد و مهریه زن نیز ۵۰۰ میلیون تومان باشد، در صورت احراز طلب و وجود شرایط قانونی، ابتدا دین متوفی پرداخت میشود و سپس باقیمانده ترکه میان وراث تقسیم خواهد شد.
مطالبه مهریه از ترکه یا از وراث؟
این پرسش از نظر حقوقی اهمیت زیادی دارد. زن پس از فوت شوهر، در واقع طلب خود را از ترکه متوفی مطالبه میکند، نه اینکه لزوماً از دارایی شخصی پدر، مادر یا فرزندان متوفی طلبکار باشد.
| وضعیت | وضعیت مطالبه مهریه |
|---|---|
| متوفی دارای ملک، خودرو، حساب بانکی یا سایر اموال باشد | مهریه میتواند از محل ترکه مطالبه و در صورت لزوم توقیف شود. |
| ترکه کمتر از مبلغ مهریه باشد | در حدود ارزش ترکه امکان وصول وجود دارد و وراث اصولاً مسئول پرداخت مابقی از اموال شخصی خود نیستند. |
| متوفی مالی نداشته باشد | وصول عملی مهریه از محل ترکه ممکن نیست؛ مگر اینکه مال یا حقی از متوفی بعداً شناسایی شود. |
| یکی از وراث شخصاً پرداخت مهریه را ضمانت کرده باشد | موضوع ضمانت باید جداگانه بررسی شود و ممکن است مسئولیت مستقلی ایجاد کند. |
سقف مهریه بعد از فوت شوهر دقیقاً چقدر است؟
در قانون، فوت شوهر باعث تبدیل مهریه به یک عدد ثابت یا محدود به عدد خاصی نمیشود. اصل طلب زن همان مهریهای است که در عقدنامه درج شده است؛ اما میزان وصول عملی آن به داراییها و حقوق مالی باقیمانده از متوفی بستگی دارد.
برای مثال اگر مهریه زن ۳۰۰ سکه باشد و متوفی دارایی کافی برای پرداخت آن داشته باشد، اصل طلب زن ۳۰۰ سکه است. اما اگر ارزش کل ترکه کمتر از ارزش مهریه باشد، زن نمیتواند بابت مازاد طلب خود، صرفاً به دلیل وارث بودن اشخاص، اموال شخصی آنان را مطالبه کند.
تقدم مهریه بر سایر دیون و سهمالارث
پس از فوت شوهر، ممکن است متوفی علاوه بر مهریه، بدهیهای دیگری نیز داشته باشد؛ مانند بدهی بانکی، چک، سفته یا دیون قراردادی. در چنین شرایطی باید نوع و وضعیت هر دین و همچنین مقررات مربوط به تقدم دیون بررسی شود.
نکته مهم این است که سهمالارث زن و مهریه دو حق متفاوت هستند. زن ممکن است هم از شوهر خود ارث ببرد و هم مهریه پرداختنشده خود را از ترکه مطالبه کند.
به عنوان مثال، اگر پس از پرداخت دیون متوفی، مالی برای تقسیم باقی بماند، زن به عنوان همسر، در صورت وجود شرایط قانونی، سهمالارث خود را دریافت میکند. این سهمالارث جدا از طلب مهریه اوست.
آیا زن هم از ارث و هم مهریه میبرد؟
بله. مهریه و ارث از نظر حقوقی دو عنوان کاملاً متفاوت هستند. مهریه، طلب زن از شوهر است؛ اما ارث، سهم قانونی او از ماترک پس از فوت است.
بنابراین نمیتوان گفت چون زن از شوهر خود ارث میبرد، دیگر حق مطالبه مهریه ندارد. همچنین دریافت مهریه باعث از بین رفتن خودکار سهمالارث زن نمیشود.
جدول سهم زن از ماترک شوهر
میزان سهمالارث زن به وضعیت وراث متوفی و وجود یا عدم وجود فرزند بستگی دارد. سهمالارث، پس از تعیین تکلیف دیون و حقوق مقدم بر ارث، محاسبه میشود.
| وضعیت خانوادگی متوفی | سهم همسر از ارث | توضیح |
|---|---|---|
| شوهر فوت کرده و فرزند یا نوهای دارد | یکهشتم | سهم همسر از ماترک پس از کسر دیون و حقوق مقدم بر ارث محاسبه میشود. |
| شوهر فوت کرده و فرزند یا نوهای ندارد | یکچهارم | در صورت وجود شرایط قانونی، سهم زن یکچهارم خواهد بود. |
نکته: این جدول صرفاً سهم کلی همسر را نشان میدهد و محاسبه نهایی ارث باید با توجه به تمام وراث، دیون و وضعیت اموال متوفی انجام شود.
تأثیر نوع مهریه؛ عندالمطالبه و عندالاستطاعه پس از فوت شوهر
نوع مهریه در زمان حیات شوهر میتواند بر نحوه مطالبه آن تأثیر داشته باشد. اما پس از فوت، موضوع اصلی، وجود دین و داراییهای متوفی و شرایط قانونی مطالبه است.
اگر مهریه در عقدنامه به صورت عندالمطالبه درج شده باشد، اصل مطالبه آن برای زن وجود دارد. اگر عندالاستطاعه باشد، باید شرایط مربوط به استطاعت مالی بررسی شود؛ بنابراین نمیتوان صرفاً با فوت شوهر نتیجه گرفت که تمام محدودیتهای نوع مهریه بدون بررسی پرونده از بین رفته است.
فرمول و نحوه محاسبه مهریه زن بعد از فوت همسر
نحوه محاسبه مهریه به نوع آن بستگی دارد. اگر مهریه سکه، طلا، ملک یا مال معین باشد، موضوع با مهریه وجه نقد متفاوت است.
۱. مهریه سکه، طلا، ملک یا مال معین
اگر مهریه تعداد مشخصی سکه، قطعه زمین، آپارتمان مشخص یا مال معین باشد، اصل تعهد همان مال یا تعداد تعیینشده در عقدنامه است.
برای مثال، اگر در عقدنامه مهریه زن ۱۰۰ عدد سکه بهار آزادی تعیین شده باشد، فوت شوهر اصل این تعهد را از بین نمیبرد. نحوه اجرای آن باید با توجه به مفاد سند ازدواج و مقررات اجرایی بررسی شود.
۲. محاسبه مهریه وجه نقد به نرخ روز
اگر مهریه وجه نقد رایج باشد، محاسبه آن تابع مقررات مربوط به مهریه وجه نقد و شاخصهای اعلامی است. بنابراین برای محاسبه دقیق باید سال وقوع عقد، مبلغ مندرج در عقدنامه و سال مبنای قانونی محاسبه مشخص شود.
فرمول کلی محاسبه مهریه وجه نقد
مبلغ بهروز مهریه = مبلغ مهریه مندرج در عقدنامه × (شاخص سال مبنا ÷ شاخص سال وقوع عقد)
در پرونده فوت شوهر، تعیین دقیق «سال مبنا» باید مطابق مقررات جاری و وضعیت پرونده انجام شود و نباید بدون بررسی سند و تاریخ فوت، یک شاخص ثابت برای تمام پروندهها در نظر گرفت.
برای مشاهده شاخصهای رسمی میتوانید به جدول شاخصهای بانک مرکزی مراجعه کنید:
شاخصهای تورم بانک مرکزی
مثال عددی محاسبه مهریه
فرض کنید مهریه زوجه در سال ۱۳۸۵ مبلغ ۲۰ میلیون تومان وجه نقد بوده است. برای آموزش نحوه محاسبه، فرض میکنیم شاخص سال عقد ۱۲ و شاخص سال مبنای قانونی ۱۲۰۰ باشد.
- شاخص سال مبنا: ۱۲۰۰
- شاخص سال عقد: ۱۲
- ضریب تعدیل: ۱۲۰۰ ÷ ۱۲ = ۱۰۰
- مبلغ فرضی بهروز: ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۱۰۰ = ۲,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
توجه: اعداد بالا کاملاً فرضی هستند و برای محاسبه واقعی مهریه نباید از این ارقام استفاده شود. مبلغ نهایی باید با شاخص رسمی و سال مبنای قانونی پرونده محاسبه شود.
گرفتن مهریه از پدر شوهر؛ آیا امکانپذیر است؟
یکی از اشتباهات رایج این است که خانواده متوفی را مستقیماً بدهکار مهریه بدانیم. اصل بر این است که بدهی شوهر متوفی از محل داراییهای خود او پرداخت میشود و پدر شوهر یا مادر شوهر به دلیل نسبت خانوادگی، مسئول پرداخت مهریه از اموال شخصی خود نیستند.
اما اگر شخص ثالثی مانند پدر شوهر، پرداخت مهریه را به صورت معتبر و مستقل ضمانت کرده باشد، موضوع میتواند متفاوت باشد و مفاد سند و حدود تعهد او باید بررسی شود.
اگر مرد اموالی نداشته باشد چه میشود؟
اگر متوفی در زمان فوت هیچ مال یا حق مالی قابل شناسایی نداشته باشد، وصول عملی مهریه از ترکه با مشکل مواجه خواهد شد. در این وضعیت، وراث صرفاً به دلیل اینکه وارث هستند، مجبور به پرداخت بدهی متوفی از اموال شخصی خود نمیشوند.
با این حال، نداشتن مال در نگاه اول به معنای پایان همیشگی پرونده نیست. ممکن است بعداً مالی از متوفی شناسایی شود؛ مانند حساب بانکی، ملک، خودرو، مطالبات از اشخاص دیگر یا حقوق مالی که قبلاً شناسایی نشده است.
مراحل و مدارک لازم برای دریافت مهریه از ماترک
برای جلوگیری از سردرگمی، بهتر است مراحل مطالبه مهریه از ترکه را به ترتیب زیر دنبال کنید:
مرحله اول: دریافت گواهی فوت و مشخص کردن وراث
ابتدا باید فوت شوهر به صورت رسمی ثبت شده باشد و وضعیت وراث قانونی مشخص شود. برای این منظور، دریافت گواهی انحصار وراثت اهمیت زیادی دارد.
مرحله دوم: بررسی و شناسایی اموال متوفی
پس از مشخص شدن وراث، باید داراییهای متوفی از جمله املاک، خودرو، حسابها و سایر حقوق مالی شناسایی شود. در صورت وجود شرایط قانونی، میتوان نسبت به توقیف اموال اقدام کرد تا امکان انتقال یا تضییع حقوق طلبکار از بین برود.
مرحله سوم: انتخاب مسیر مطالبه مهریه
با توجه به رسمی بودن سند ازدواج، امکان پیگیری مهریه از مسیرهای قانونی مربوط به اجرای سند رسمی یا دادگاه وجود دارد. انتخاب مسیر مناسب به وضعیت پرونده، نوع اموال متوفی و شرایط وراث بستگی دارد.
برای آشنایی کاملتر با فرآیند مطالبه مهریه، میتوانید مقاله مراحل مطالبه مهریه را نیز مطالعه کنید.
مرحله چهارم: طرح دعوا در صورت نیاز
در صورتی که برای مطالبه حق نیاز به طرح دعوا باشد، موضوع باید با توجه به وضعیت ترکه و وراث تنظیم شود. در دعاوی مربوط به ترکه، تعیین صحیح طرفهای دعوا اهمیت زیادی دارد و بهتر است قبل از ثبت دادخواست، وضعیت گواهی انحصار وراثت و داراییهای متوفی بررسی شود.
مرحله پنجم: درخواست تأمین خواسته و توقیف اموال
اگر نگرانی از انتقال یا مخفی شدن اموال وجود داشته باشد، بررسی امکان درخواست تأمین خواسته میتواند اهمیت زیادی داشته باشد. هدف از این اقدام، جلوگیری از تضییع حق طلبکار تا زمان رسیدگی و اجرای نهایی است.
مدارک لازم برای مطالبه مهریه بعد از فوت شوهر
- اصل یا تصویر سند ازدواج
- کارت ملی و شناسنامه زوجه
- گواهی فوت شوهر
- گواهی انحصار وراثت
- مدارک مربوط به اموال و داراییهای متوفی در صورت وجود
- مدارک مربوط به پرداختهای قبلی مهریه در صورت وجود
- وکالتنامه وکیل، در صورت داشتن وکیل
تکلیف مستثنیات دین پس از فوت شوهر چیست؟
موضوع مستثنیات دین در پروندههای مربوط به متوفی نیازمند دقت ویژه است و نمیتوان صرفاً با فوت شخص نتیجه گرفت که تمام محدودیتهای اجرایی مربوط به اموال بدون استثنا از بین میرود.
نوع مال، وضعیت مالکیت، زمان توقیف، مقررات اجرای حکم و وضعیت ترکه باید بررسی شود. بنابراین اگر تنها دارایی متوفی یک منزل مسکونی یا مال دیگری باشد، بهتر است پیش از هر اقدام اجرایی، شرایط قانونی همان مال بررسی شود.
یک ارث و چند طلبکار؛ اگر متوفی چند همسر داشته باشد چه میشود؟
اگر متوفی بیش از یک همسر دائم داشته باشد، هر یک از آنان در صورت وجود مهریه پرداختنشده، میتواند طلب خود را مطابق قانون مطالبه کند. تقدم صرفاً به دلیل اینکه یکی از همسران زودتر ازدواج کرده، به طور خودکار باعث از بین رفتن حق همسر دیگر نمیشود.
اگر ترکه برای پرداخت تمام دیون کافی باشد، وضعیت سادهتر است. اما اگر دارایی متوفی برای پرداخت تمام مطالبات کافی نباشد، ترتیب و نحوه پرداخت باید با توجه به نوع دیون و مقررات مربوط به تقدم طلبکاران بررسی شود.
تکلیف مهریه زن صیغهای پس از فوت شوهر
در عقد موقت نیز در صورت وجود مهریه، فوت مرد به خودی خود باعث از بین رفتن حق مالی زن نمیشود. با این حال، اثبات رابطه زوجیت، رسمی یا عادی بودن سند و وضعیت ثبت آن، در نحوه پیگیری حق اهمیت دارد.
همچنین باید توجه داشت که عدم ارث بردن زن در عقد موقت با حق مطالبه مهریه متفاوت است. ممکن است زن در عقد موقت شرایط ارث را نداشته باشد، اما در صورت اثبات زوجیت و وجود مهریه پرداختنشده، حق مطالبه آن از ترکه را داشته باشد.
فوت زوجه پیش از دریافت مهریه
اگر زن پیش از دریافت مهریه فوت کند، اصل حق مالی او لزوماً از بین نمیرود. حقوق مالی زن میتواند مطابق مقررات ارث به وراث او منتقل شود و وراث، در صورت وجود شرایط قانونی، امکان پیگیری طلب را خواهند داشت.
اگر متوفی قبل از فوت اموال خود را به نام فرزندان کرده باشد چه میشود؟
اگر انتقال مال در زمان حیات و به صورت واقعی و قانونی انجام شده باشد، اصل بر این است که آن مال دیگر متعلق به متوفی نیست و جزو ترکه محسوب نمیشود.
اما اگر ادعا شود معامله صوری بوده یا انتقال با هدف فرار از پرداخت دین انجام شده است، موضوع میتواند در شرایط خاص قابل بررسی قضایی باشد. تشخیص صوری بودن معامله نیازمند بررسی اسناد، زمان انتقال، قصد طرفین و سایر قرائن پرونده است.
آیا دیه شوهر متوفی بابت مهریه قابل مطالبه است؟
در صورتی که متوفی بر اثر حادثهای فوت کرده باشد و دیه به او تعلق گرفته باشد، وضعیت حقوقی دیه و اینکه در چه مرحلهای و به چه شخصی تعلق گرفته است باید دقیقاً بررسی شود. اگر مبلغی به عنوان حق مالی متعلق به متوفی وارد ترکه شود، میتواند در محاسبات مربوط به دیون و ترکه مورد توجه قرار گیرد.
مهریه بعد از فوت شوهر چقدر زمان میبرد؟
برای این فرآیند نمیتوان یک زمان ثابت اعلام کرد. مدت رسیدگی به عواملی مانند مشخص بودن وراث، سرعت صدور انحصار وراثت، تعداد وراث، وجود یا عدم وجود اختلاف، شناسایی اموال، نوع مال و مسیر انتخابشده برای مطالبه بستگی دارد.
اگر اموال متوفی بهسرعت شناسایی شود و وراث همکاری کنند، روند سادهتر خواهد بود. در پروندههایی که اموال مخفی شده، انتقال یافته یا میان چند وارث اختلاف وجود دارد، رسیدگی ممکن است طولانیتر شود.
سوالات متداول درباره مهریه زن بعد از فوت شوهر
اگر مرد اموالی نداشته باشد چه میشود؟
اگر از متوفی هیچ مال یا حق مالی قابل وصولی باقی نمانده باشد، امکان وصول عملی مهریه از ترکه وجود نخواهد داشت. با این حال، در صورت شناسایی مال یا طلبی متعلق به متوفی، امکان پیگیری آن مطابق قانون وجود دارد.
آیا زن هم از ارث و هم مهریه میبرد؟
بله. مهریه یک طلب مالی مستقل است و سهمالارث نیز حق دیگری است. زن در صورت وجود شرایط قانونی میتواند مهریه خود را از ترکه مطالبه کند و پس از تعیین تکلیف دیون، سهمالارث قانونی خود را نیز دریافت کند.
مهریه قبل از تقسیم ارث پرداخت میشود؟
اصل بر این است که ابتدا دیون و حقوق مقدم مربوط به ترکه تعیین تکلیف شود و سپس دارایی باقیمانده میان وراث تقسیم گردد. بنابراین وراث نباید صرفاً با استناد به گواهی انحصار وراثت، ترکه را بدون توجه به دیون متوفی تقسیم کنند.
آیا مهریه زن بعد از فوت شوهر از بین میرود؟
خیر. فوت شوهر باعث از بین رفتن اصل مهریه نمیشود. در صورت وجود ترکه، زن میتواند طلب خود را از محل داراییهای متوفی مطابق مقررات قانونی پیگیری کند.
آیا میتوان مهریه را مستقیماً از پدر شوهر گرفت؟
اصولاً خیر. پدر شوهر به دلیل رابطه خانوادگی، مسئول پرداخت بدهی شخصی پسر خود نیست. اما اگر شخصاً و به صورت معتبر ضمانت پرداخت مهریه را کرده باشد، موضوع ضمانت باید جداگانه بررسی شود.
آیا برای مطالبه مهریه از ترکه باید انحصار وراثت گرفت؟
در پروندههای مربوط به ترکه، مشخص شدن وراث اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، گواهی انحصار وراثت معمولاً یکی از اسناد مهم برای تعیین اشخاص ذینفع و طرفهای پرونده است.
اگر چند وارث وجود داشته باشند، دعوا علیه چه کسی مطرح میشود؟
در دعاوی مربوط به ترکه، تعیین صحیح طرفهای دعوا اهمیت اساسی دارد و باید وضعیت وراث بر اساس گواهی انحصار وراثت بررسی شود. بسته به نوع اقدام و مسیر انتخابی، نحوه تنظیم دادخواست میتواند متفاوت باشد.
آیا مستمری شوهر متوفی همان ترکه او محسوب میشود؟
مستمری و حقوق بازماندگان تابع مقررات خاص خود است و باید میان «مال متعلق به متوفی» و «حقوقی که پس از فوت مستقیماً برای بازماندگان ایجاد میشود» تفاوت قائل شد. بنابراین امکان توقیف یا مطالبه آن بابت مهریه، نیازمند بررسی نوع مستمری و مقررات حاکم است.
چرا برای مطالبه مهریه از ترکه به وکیل نیاز داریم؟
پروندههای مهریه پس از فوت شوهر معمولاً از یک مطالبه ساده مهریه پیچیدهتر هستند؛ زیرا علاوه بر حق زوجه، موضوعاتی مانند انحصار وراثت، شناسایی ترکه، تعداد وراث، دیون متوفی، توقیف اموال و نحوه طرح دعوا مطرح میشود.
یک اشتباه در تعیین طرف دعوا یا انتخاب مسیر نامناسب میتواند باعث طولانی شدن روند پرونده شود. به همین دلیل، پیش از اقدام بهتر است وضعیت عقدنامه، نوع مهریه، تاریخ فوت، گواهی انحصار وراثت و اموال متوفی توسط متخصص بررسی شود.
اگر برای بررسی پرونده خود نیاز به مشاوره دارید، میتوانید با وکیل خانواده در اصفهان مشورت کنید تا شرایط پرونده، امکان توقیف اموال و بهترین مسیر مطالبه بررسی شود.
زمان را برای شناسایی و توقیف اموال از دست ندهید.
در پرونده مطالبه مهریه از ماترک، سرعت عمل اهمیت زیادی دارد؛ بهخصوص زمانی که احتمال انتقال یا مخفی شدن اموال وجود داشته باشد. بررسی دقیق ترکه، وضعیت وراث و انتخاب مسیر قانونی مناسب میتواند نقش مهمی در حفظ حقوق زوجه داشته باشد.
جمعبندی؛ مهریه زن بعد از فوت شوهر چه میشود؟
مهریه با فوت شوهر از بین نمیرود و در صورت وجود دین پرداختنشده، امکان مطالبه آن از محل ترکه متوفی وجود دارد. نکته کلیدی این است که مهریه و سهمالارث زن دو حق جداگانه هستند؛ زن میتواند در صورت وجود شرایط قانونی، مهریه خود را مطالبه کند و پس از تعیین تکلیف دیون، سهمالارث خود را نیز دریافت نماید.
اگر متوفی اموال کافی نداشته باشد، وراث اصولاً مسئول پرداخت مابقی مهریه از دارایی شخصی خود نیستند. به همین دلیل، شناسایی سریع اموال، دریافت انحصار وراثت و انتخاب مسیر صحیح برای مطالبه، از مهمترین اقدامات پس از فوت شوهر است.
